Phú là một chuyên gia về hàng không vũ trụ

Phú là một chuyên gia về hàng không vũ trụ, mấy nay thiên hạ ầm ĩ về vấn đề các hãng hàng không trễ chuyến này kia nhưng Phú mới chỉ lên tiếng ở góc độ quản lý, kinh tế, văn hoá đi máy bay đơn thuần, nay xin biên về mặt kỹ thuật, hàn lâm để các bạn rét một thể.
Nhiều bạn đặt câu hỏi, vì sao các hãng bay không có biện pháp khắc phục các chuyến delay vốn chủ yếu do yếu tố thời tiết không thuận lợi? Như VietJet Air vốn chủ yếu khai thác đường bay nội địa, chặng ngắn nên yếu tố thời tiết là cực kỳ quan trọng, bão chỉ cần thổi mạnh 30 phút là ảnh hưởng tới 1/4 thời gian bay chặng Bắc-Nam. Tại sao không bay nhanh để bù lại khi gặp thời tiết xấu?
Nghe qua thì có lý, kiểu như xe bíp mỗi lần bắt điểm hơi muộn là phi như tên lửa cho kịp chuyến sau, thế thì máy bay cũng khác gì đâu?
Rất tiếc là hoàn toàn không phải như vậy.
Máy bay thương mại KHÔNG thể bay quá nhanh, nhiên liệu vốn chiếm tới 40% chi phí giá vé, sẽ bị hao phí hơn nhiều so với bay ở tốc độ chuẩn được quy định của nhà sản xuất máy bay, và ngoài ra vấn đề quan trọng hơn là lý do an toàn. Dù động cơ máy bay có thể chịu được mức công suất tối đa, nhưng các bộ phận khác thì chưa hẳn, đặc biệt là phần khung (frame) vốn luôn phải chịu một moment uốn và xoắn cực lớn ở độ cao hàng chục km do có hình dáng hình học dài và rỗng.
Cần biết, các máy bay thương mại thường được thiết kế để bay ở tốc độ cận âm, từ Mach 0.7 đến Mach 0.9 tức 70-90% tốc độ âm thanh, và nó to có khi bằng cả một toà nhà.
Khi bay tốc độ cao đặc biệt là qua những vùng nhiễu loạn, sẽ tạo ra một áp lực cực lớn lên phần khung của máy bay. Bạn nào 9 phẩy vật lý trở lên hồi cấp 3 đương nhiên hiểu rằng gia tốc (g force) sẽ được đè thêm lên phần khung máy bay sau mỗi lần xóc nẩy, khiến kết cấu hợp kim dù thành phần chính làm bằng nguyên tố titanium thần thánh xuất xưởng ở các tổ hợp cơ khí huyền thoại của Liên Bang Xô Viết, nơi độc quyền gia công titan cho Boeing, vẫn sẽ xuất hiện những vết nứt tử thần ở những điểm hàn nối vốn chịu nhiều áp lực nhất, gây nguy hiểm cho cả chuyến bay.
Cách xử lý của các phi công dày dặn kinh nghiệm đó là chấp nhận bay đúng tốc độ hoặc chậm hơn một chút, giữ ổn định kiên quyết không xé rào tốc độ dù có delay hay hoãn huỷ chuyến kệ mẹ hãng hàng không.
Trên máy bay cơ trưởng mới là người hoàn toàn quyết định căn cứ vào tình hình thực tế, nên việc hoãn, huỷ chuyến do yếu tố thời tiết, xuất hiện sóng lạ, bức xạ, thậm chí bay vòng để né xung đột chiến tranh là hết sức thường xuyên, và nó luôn được ghi rõ khi mua vé, chấp nhận hẵng mua, bay rồi đừng chửi.
Phi công hoàn toàn có quyền quyết định, kể cả cho đáp khẩn cấp xuống sân bay dọc đường thậm chí là mặt biển, chứ chậm về bến vài ba chục phút khiến chuyến sau bị delay, đã là cái gì khi đem so sánh với sự an toàn của cả trăm con người?
Máy bay cũng không thể bay quá chậm, trần khí động học tức coffin corner aka góc quan tài, là khoảng mà tốc độ máy bay chạm tới ngưỡng giới hạn ở một tải trọng và gia tốc nhất định, ở tốc độ đó cánh sẽ mất dần lực nâng, và máy bay rơi vào trạng thái lơ lửng đúng nghĩa, tốc độ giảm thêm chỉ 0,1 dặm/giờ, nó sẽ cắm đầu xuống đất.
Và các bạn nên biết rằng dù là những cỗ máy hiện đại, tinh vi, tiện nghi và an toàn nhất của nền công nghiệp phương Tây, những chiếc máy bay Boeing, Airbus đang được sử dụng bởi ngành hàng không nơi chúng ta có thể đọc facebook Phú từ độ cao 40,000 mét, vẫn phụ thuộc vào thời tiết thậm chí sâu sắc hơn cả thuyền buồm thế kỷ 18 chạy bằng sức gió.
Khi gặp gió thuận, máy bay sẽ được bổ sung lực đuôi, tăng tốc độ lên đáng kể nhưng không hề ảnh hưởng tới coffin corner (vốn chỉ liên quan tới tốc độ của những dòng khí xung quanh thân cánh). Những chuyến bay kiểu này là do may mắn, máy bay luôn đến đúng giờ nhiều khi sớm hơn một chút, còn hãng hàng không thì tiết kiệm được vài % chi phí nhiên liệu, cổ đông họp chia cổ tức cười như ăn con bạch thủ nghìn điểm phố Wall Tăng Bạt Hổ.
Cái gì cũng có 2 mặt, thời tiết giúp bay thuận hơn thì ngược lại, nó cũng có thể khiến bay khó khăn, mất thời gian hơn. Phú thấy nhiều bạn chửi bới này kia thái độ rất nhấp nhô, đem cái thù hằn, bực tức cá nhân trút lên đầu các hãng hàng không ở những tình huống delay bất khả kháng, dù mục đích của họ cũng chỉ là đặt sự an toàn của khách hàng lên trên nhất, như thế là vô cùng mọi rợ. Trên đời, có gì quý hơn sự an toàn?
Thế nên, khi chẳng may gặp phải chuyến bay bị delay do thời tiết xấu, thì hãy nên hoan hỉ, chúc mừng cho những người bay trước đã bình an về tới nơi, và cầu may mắn cho chính các bạn ở lượt đi kế tiếp, mới phải đạo.
See Translation